دانلود پایان نامه بررسی و مقایسه عملکرد سازمانهای مردم نهاد در توانمندسازی کودکان خیابانی شهر تهران

لینک دانلود متن کامل پایان نامه

 

دانلود و مشاهده قسمتی از متن کامل پایان نامه :

 

دانشگاه علامه طباطبائی

دانشکده علوم اجتماعی

پایان­ نامه کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی

 

عنوان تحقیق:

 

بررسی و مقایسه عملکرد سازمانهای مردم نهاد در توانمندسازی کودکان خیابانی شهر تهران

 

 

استاد راهنما: دکتر طلعت اله‌یاری

استاد مشاور: دکتر یحیی زاده

استاد داور: دکتر آقابخشی

 

 

محقق:

…………………..

 

زمستان 1392

چکیده

 

با توجه به گستردگی و تنوع مسائل و مشکلات جوامع، ناگزیر دولتها از سازمانهای مردم نهاد طلب یاری نمودند تا بلکه بتوانند با کمک یکدیگر تا حدی این مسائل و مشکلات را حل کنند. از جمله این موارد می‌توان به عدم توانمندسازی کودکان خیابانی در جامعه اشاره کرد که با توجه به جایگاه کودکان در جامعه به عنوان آینده‌سازان جامعه، در این تحقیق سعی می‌شود تا به بررسی و مقایسه عملکرد سازمانهای مردم نهاد در توانمندسازی کودکان خیابانی پرداخته شود.

جامعه آماری این پژوهش متشکل از دو سازمان مردم نهاد در حوزه کودکان خیابانی(خانه کودک ناصرخسرو و خانه کودک شوش) است که با روش پیمایشی و به مدد آزمون‌های آماری همچون آزمون Levene و ضریب همبستگی پیرسون به مطالعه این رابطه پرداخته‌ام. در این پژوهش از تئوری منابع و تئوری‌های توانمندسازی شامل آلسوپ و هینسون، نایلا کبیر، فریدمن، روچا و رولاند استفاده گردید.

طبق نتایج بدست آمده از تحلیل داده‌های آماری 200 پرسشنامه از کودکان خیابانی 7 تا 18 سال، عملکرد دو سازمان مردم نهاد خانه کودک ناصرخسرو و خانه کودک شوش را در چهار بعد خدمات حمایتی، بهداشتی، آموزشی و اشتغال‌زایی(متغیرهای مستقل) بر توانمندسازی کودکان خیابانی(ابعاد توانمندی روانی و توانمندی اجتماعی) بررسی گردید و یافته‌های پژوهشی نشان داد که بین میزان ارائه خدمات حمایتی، بهداشتی، آموزشی و اشتغال‌زایی و توانمندسازی کودکان خیابانی همبستگی وجود دارد همچنین در مقایسه این دو موسسه، فرضیه تفاوت بین دو سازمان در ارائه خدمات حمایتی و تأثیر آن بر توانمندشدن کودکان خیابانی رد شد ولی تفاوت بین دو سازمان در ارائه خدمات بهداشتی، آموزشی و اشتغال‌زایی و تأثیر آن بر توانمندسازی کودکان خیابانی تأیید شد.

واژگان کلیدی: توانمندسازی، کودکان خیابانی، ارزیابی عملکرد، نقش مددکار اجتماعی، سازمانهای مردم نهاد(NGOs).

فهرست

فصل اول: کلــــــــــیات

1-1 مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………2

1- 2 بيان مسأله. 2

1- 3 انگیزه پژوهشگر. 4

1- 4 اهداف تحقيق.. 5

1-5 اهمیت و ضرورت تحقیق.. 5

1-6 فایده تحقیق.. 7

فصل دوم: مبانی نظـــــــــــــری تحقیق

2-1 مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..9

2- 2 تاریخچه موضوع در جهان. 9

2- 2-1 توانمندسازی کودکان مفهومی‌جدید در دهه 1980. 10

2- 2-2 توانمندسازی کودکان مفهومی‌جدید در دهه 1990. 11

2- 3 تاریخچه موضوع در ایران. 11

2- 4 ارزیابی عملکرد 13

2- 5 سازمانهای مردم نهاد و مفاهیم آن. 14

    2-5-1 تعریف سازمانهای مردم نهاد 15

    2-5-2 ویژگیهای سازمانهای مردم نهاد 17

    2-5-3 کارکردها و نقش‌های سازمانهای مردم نهاد 20

    2-5-4 انجمن حمایت از حقوق کودک به عنوان نهاد حمایتی.. 23

    2-5-5 اهداف و برنامه‌های انجمن حمایت از حقوق کودک.. 24

    2-5-6 جمعیت تحت پوشش سازمانهای مردم نهاد کودکان خیابانی 25

    2-5-7 فعالیتهای عمده سازمانهای مردم نهاد کودکان خیابانی 26

    2-5-8 درآمدهای سازمانهای مردم نهاد کودکان خیابانی 26

2-6 کودکان خیابانی و مفاهیم آن. 26

2-7 توانمندسازی کودکان خیابانی و مفاهیم آن. 28

    2-7-1 الگوی توانمندسازی کودکان خیابانی.. 31

    2-7-2 اصول توانمندسازی کودکان خیابانی.. 32

    2-7-3 زمینه‌های توانمندسازی کودکان خیابانی.. 34

    2-7-4 توانمندسازی کودکان خیابانی با حمایت سازمانهای مردم نهاد 36

    2-7-5 مزایای توانمندسازی برای سازمانهای مردم نهاد کودکان خیابانی.. 39

2-8 مبانی نظری تحقیق.. 40

    2-8-1 تئوری منابع. 40

    2-8-2 نظریه‌های توانمندسازی.. 42

    2-8-2-1 نظریه آلسوپ و هینسون. 42

    2-8-2-2 نظریه نایلا کبیر. 44

    2-8-2-3 نظریه فریدمن.. 46

    2-8-2-4 نظریه روچا 48

    2-8-2-5 نظریه رولاند. 52

    2-8-2-6 جمع‌بندی نظریات در حوزه توانمندسازی.. 52

2-9 مروری بر پژوهش‌های انجام شده 53

    2-9-1 تحقیقات داخلی.. 54

    2-9-2 تحقیقات خارجی.. 58

2- 10 چارچوب نظری تحقیق.. 63

2- 11  سوالات تحقیق.. 67

2- 12 فرضیات تحقیق.. 67

2- 13 مدل نظری تحقیق.. 68

 

فصل سوم: روش شناسی تحقــــــــــــــیق

3-1 مقدمه 70

3- 2 روش شناسی پژوهش… 70

3- 3 جامعه آماری.. 71

3- 4 روش نمونه گیری.. 71

3- 5 حجم نمونه. 71

3- 6 واحد تحلیل و مشاهده 72

3- 7 ابزار جمع‌آوری اطلاعات… 72

3- 8 روایی‌سنجی و پایایی‌سنجی ابزار تحقیق.. 74

    3-8-1 روایی‌سنجی.. 74

    3-8-2 پایایی‌سنجی.. 74

3-9 روشهای جمع‌آوری اطلاعات… 76

3-10 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 76

3- 11 تعریف نظری و عملیاتی مفاهیم تحقیق.. 77

    3-11-1 تعاریف نظری و عملیاتی متغیر مستقل.. 77

    3-11-1 تعاریف نظری و عملیاتی متغیر وابسته. 79

 

 

فصل چهار: یافتــــــــــــــــــــــــــه‌های تحقیق

4- 1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 85

4-2 توصیف یافته‌ها ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..85

4-2-1 میزان تحصیلات ……………………………………………………………………………………………………………………………. 85

4-2-2 مدت زمان تحت حمایت بودن ………………………………………………………………………………………………………… 86

4-2-3 جنسیت ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 87

4-2-4 سن …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 88

4-2-5 خدمات حمایتی ……………………………………………………………………………………………………………………………. 89

4-2-6 خدمات آموزشی …………………………………………………………………………………………………………………………… 91

4-2-7 خدمات بهداشتی …………………………………………………………………………………………………………………………… 93

4-2-8 خدمات اشتغال‌زایی ……………………………………………………………………………………………………………………….. 94

4-2-9 توانمندی روانی ……………………………………………………………………………………………………………………………. 95

4-2-10 توانمندی اجتماعی ………………………………………………………………………………………………………………………. 97

4-3  تحلیل داده‌ها …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 100

4-3-1 توانمندسازی کودکان خیابانی به تفکیک سازمانهای مردم نهاد ناصرخسرو و شوش ………………………………….. 100

4-3-2 ارائه خدمات به تفکیک سازمانهای مردم نهاد ناصرخسرو و شوش ……………………………………………………….. 101

4-3-3 توانمندسازی کودکان خیابانی به تفکیک کودکان تازه وارد به سازمان و قدیمی‌……………………………………….. 102

4-3-4 ارائه خدمات به تفکیک گروههای تازه وارد به سازمان و قدیمی‌………………………………………………………….. 103

4-3-5 همبستگی میان خدمات حمایتی و توانمندسازی کودکان خیابانی …………………………………………………………… 105

4-3-5-1- رابطه همبستگی میان خدمات حمایتی و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابانی………………………………. 106

4-3-6 همبستگی میان خدمات آموزشی و توانمندسازی کودکان خیابانی…………………………………………………………… 107

4-3-6-1 همبستگی میان خدمات آموزشی و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابانی …………………………………….. 108

4-3-7 همبستگی میان خدمات بهداشتی و توانمندسازی کودکان خیابانی…………………………………………………………… 109

4-3-7-1 همبستگی میان خدمات بهداشتی و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابان………………………………………… 110

4-3-8 همبستگی میان خدمات اشتغال‌زایی و توانمندسازی کودکان خیابانی……………………………………………………….. 111

4-3-8-1 همبستگی میان خدمات اشتغال‌زایی و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابانی ………………………………….. 112

4-3-9 همبستگی میان میزان ارائه خدمات و توانمندسازی کودکان خیابانی ……………………………………………………….. 113

4-3-9-1 رابطه همبستگی میان میزان ارائه خدمات و ابعاد دوگانه توانمندسازی………………………………………………….. 114

4-3-10 خدمات حمایتی و توانمندسازی کودکان خیابانی(آزمون فرضیه اوّل) ………………………………………………….. 115

4-3-11 خدمات بهداشتی و توانمندسازی کودکان خیابانی (آزمون فرضیه دوم)…………………………………………………. 118

4-3-12 خدمات آموزشی و توانمندسازی کودکان خیابانی(آزمون فرضیه سوم) ………………………………………………… 121

4-3-13 خدمات اشتغال و توانمندسازی کودکان خیابانی(آزمون فرضیه چهارم) ………………………………………………… 124

4-4 محدودیتهای پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………………… 127

 

فصل پنجم: نتیجـــــــــــــــــــــــــــه گیری

5-1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 129

5-2 نتیجه‌گیری ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 129

5-2-1 نتیجه‌گیری در پرتو نظریه‌ها‌ ………………………………………………………………………………………………………….. 130

5-3 نقش مددکار اجتماعی …………………………………………………………………………………………………………………………. 134

5-4 پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 136

5-4-1 پیشنهادات به سازمانها ………………………………………………………………………………………………………………….. 136

5-4-2 پیشنهادات به محققین ……………………………………………………………………………………………………………………. 137

5-5 موضوعات پیشنهادی برای پژوهشهای آتی ………………………………………………………………………………………………. 138

فهرست منابع ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..139

پیوست‌ها …………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 146

 

فهرست جــــــــــــــــــــــــــــداول

جدول 2-1 عناصر مدل عملی توانمندسازی به نقل از Lorraine, Gutierrez, Parsons & Cox ……………………… 30

جدول 3-1 ساختار کلی پرسشنامه میزان ارائه خدمات توسط سازمانها……………………………………………………………………. 73

جدول 3-2 ساختار کلی پرسشنامه توانمندسازی کودکان خیابانی …………………………………………………………………………. 73

جدول 3-3 ضرایب میزان آلفای کرونباخ شاخص‌های متغیرهای مستقل و وابسته …………………………………………………….. 75

جدول 4-1 توزیع فراوانی و درصدی میزان تحصیلات پاسخگویان ………………………………………………………………………. 85

جدول 4-2 مدت زمان تحت حمایت بودن سازمان ……………………………………………………………………………………………. 86

جدول 4-3 توزیع فراوانی و درصدی جنسیت پاسخگویان ………………………………………………………………………………….. 87

جدول 4-4 توزیع فراوانی و درصدی سن پاسخگویان ……………………………………………………………………………………….. 88

جدول 4-5 توزیع فراوانی و درصدی خدمات حمایتی پاسخگویان ………………………………………………………………………. 89

جدول 4-6 توزیع فراوانی و درصدی خدمات آموزشی پاسخگویان ……………………………………………………………………… 91

جدول 4-7 توزیع فراوانی و درصدی خدمات بهداشتی پاسخگویان ……………………………………………………………………… 93

جدول 4-8 توزیع فراوانی و درصدی خدمات اشتغال‌زایی پاسخگویان ………………………………………………………………….. 94

جدول 4-9 توزیع فراوانی و درصدی توانمندسازی روانی پاسخگویان ………………………………………………………………….. 95

جدول 4-10 توزیع فراوانی و درصدی توانمندسازی اجتماعی پاسخگویان …………………………………………………………….. 97

جدول 4-11 مقایسه میانگین نمرات توانمندسازی کودکان خیابانی در دو خانه کودک ناصرخسرو و شوش…………………. 100

جدول 4-12 نتایج تحلیل آماری مقایسه میانگین نمرات توانمندی کودکان خیابانی در دو خانه کودک……………………….. 101

جدول 4-13 مقایسه میانگین میزان ارائه خدمات در دو خانه کودک ناصرخسرو و شوش…………………………………………. 101

جدول 4-14 نتایج تحلیل آماری مقایسه میانگین میزان ارائه خدمات در دو خانه کودک ناصرخسرو و شوش………………. 102

جدول 4-15 مقایسه میانگین نمرات توانمندسازی کودکان خیابانی در دو گروه تازه وارد و قدیمی…………………………….. 102

جدول 4-16 نتایج تحلیل آماری مقایسه نمرات توانمندسازی کودکان خیابانی در دو گروه تازه‌وارد و قدیم………………… 103

جدول 4-17 مقایسه میانگین میزان ارائه خدمات در دو گروه تازه وارد و قدیمی‌…………………………………………………… 103

جدول 4-18- نتایج تحلیل آماری مقایسه میانگین میزان ارائه خدمات در دو گروه تازه وارد و قدیم………………………….. 104

جدول 4-19-  آزمون همبستگی میان خدمات حمایتی و توانمندسازی کودکان خیابانی ………………………………………….. 105

جدول 4-20- رابطه همبستگی میان خدمات حمایتی و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابانی ……………………………. 106

جدول 4-21-  آزمون همبستگی میان خدمات آموزشی و توانمندسازی کودکان خیابانی …………………………………………. 107

جدول 4-22- رابطه میان خدمات آموزشی و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابانی ………………………………………… 108

جدول 4-23- آزمون همبستگی خدمات بهداشتی و توانمندسازی کودکان خیابانی …………………………………………………. 109

جدول 4-24- رابطه میان خدمات بهداشتی و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابانی………………………………………….. 110

جدول 4-25 آزمون همبستگی میان خدمات اشتغال‌زایی و توانمندسازی ………………………………………………………………. 111

جدول 4-26- رابطه میان خدمات اشتغال و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابانی …………………………………………… 112

جدول 4-27-  آزمون همبستگی میان میزان ارائه خدمات و توانمندسازی کودکان خیابانی ………………………………………. 113

جدول 4-28 رابطه میان میزان ارائه خدمات و ابعاد دوگانه توانمندسازی کودکان خیابانی ………………………………………… 114

جدول 4-29 مقایسه میانگین نمرات خدمات حمایتی در در خانه کودک ناصر خسرو و شوش ………………………………… 115

جدول 4-30 : نتایج تحلیل واریانس بین گروهی دوطرفه …………………………………………………………………………………. 116

جدول 4-31: نتايج آزمون Tukey HSD ……………………………………………………………………………………………………. 117

جدول 4-32: مقایسه میانگین نمرات خدمات بهداشتی در دو خانه کودک ناصر خسرو و شوش ………………………………. 118

جدول 4-33 : نتایج تحلیل واریانس بین گروهی دوطرفه …………………………………………………………………………………. 119

جدول 4-34: نتايج آزمون Tukey HSD ……………………………………………………………………………………………………. 120

جدول 4-35: مقایسه میانگین نمرات خدمات آموزشی در در خانه کودک ناصر خسرو و شوش ………………………………. 121

جدول 4-36 : نتایج تحلیل واریانس بین گروهی دوطرفه …………………………………………………………………………………. 122

جدول 4-37: نتايج آزمون Tukey HSD ……………………………………………………………………………………………………. 123

جدول 4-38: مقایسه میانگین نمرات خدمات اشتغال در در خانه کودک ناصر خسرو و شوش …………………………………. 124

جدول 4-39 : نتایج تحلیل واریانس بین گروهی دوطرفه …………………………………………………………………………………. 125

جدول 4-40: نتايج آزمون Tukey HSD ……………………………………………………………………………………………………. 126

 

فهرست شکــــــــــــــــــل‌ها

نمودار 4-1 نمودار میله‌ای توزیع فراوانی و درصدی میزان تحصیلات پاسخگویان …………………………………………………… 85

نمودار 4-2 نمودار میله‌ای توزیع فراوانی و درصدی مدت زمان تحت حمایت بودن پاسخگویان………………………………… 86

نمودار 4-3 نمودار دایره‌ای توزیع فراوانی و درصدی جنسیت پاسخگویان …………………………………………………………….. 87

نمودار 4-4 توزیع فراوانی و درصدی سن پاسخگویان ………………………………………………………………………………………. 88

 

 

 

فصــل اول

 

 

«کلیات تحقيق»

 

1-1 مقدمه

یکی از آسیب‌های جدی که جامعه ما را تهدید می‌کند گسترش روزافزون کودکان خیابانی است. كودكان خياباني به عنوان يكي از پديده‌هاي آسيب‌زاي اجتماعي، خود معلول عوامل بيشماري از جمله عامل بيولوژيكي (مانند کم‌توانی‌هاي جسمي، ذهني و حركتي)، عامل خانواده (به عنوان مثال، ازدواج ناموفق، روش‌هاي نادرست تربيتي، فقر اقتصادي، اذيت و آزار كودكان، وجود خانواده از هم‌گسيخته و نابسامان، بي‌سوادي و فقدان مهارت والدگري، فقدان حمايت‌هاي عاطفي از كودكان، وجود تبعيض)، عامل اقتصادي و اجتماعي در سطح كلان (مانند تضاد و شكاف طبقاتي در جامعه، سوء مديريت‌ها و سياست‌هاي نادرست اقتصادي و اجتماعي، فقدان يا ضعف نهادهاي حمايتي، مهاجرت، حاشيه‌نشيني)، حوادث سياسي و طبيعي (مانند جنگ‌ها، انقلابات، بروز خشكسالي، سيل) است با این حال باید به این نکته توجه داشت‌که پدیده کودکان خیابانی و دیگر آسیب‌های اجتماعی تهدیدکننده زندگی آنان، پدیده‌های تک‌سببی نیستند و ریشه در نابسامانی‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی دارند و دارای حالتی تلفیقی هستند.

بعد از توجه به عوامل بروز این پدیده، توجه به حمایت از حقوق کودکان به ویژه کودکان خیابانی و بخصوص کودکانی که در معرض آسیب‌های ناشی از بحران‌ها و نابسامانی‌های اجتماعی قرار گرفته‌اند وظیفه‌ای است انسانی-اجتماعی که برعهده یکایک افراد، سازمان‌ها و نهادهاست. در این راستا اهمیّت سازمان‌های مردم نهادی که در زمینه این کودکان فعالیت می‌کنند دوچندان است. بی‌تردید بدون توجه به توانمندسازی کودکان و سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی در امر آموزش، بهداشت، اشتغال و ارتقای سطح زندگی آنان امیدی برای دستیابی به دنیایی بهتر وجود ندارد.

 

1- 2 بيان مسأله

رشد سریع جمعیت و افزایش فزاینده شهرنشینی به دلیل تغییرات ذاتی که در خود دارد، به گسترش آسیبهای اجتماعی بخصوص در کشورهای در حال توسعه به دلیل عدم برنامه‌ریزی کارآمد و صحیح منجر می‌شود. این آسیبها را می‌توان شامل تمامی‌پدیده‌هایی از قبیل جرم، جنایت، فقر و ازدیاد جمعّیت دانست. یکی از عمده‌ترین اقشاری که در این زمینه آسیب جدی را می‌بینند کودکان هستند که در این بین از آسیب‌پذیرترین آنها که با رشد سریع جمعیت و افزایش فزاینده شهرنشینی(که با مهاجرت به شهرهای بزرگ و رشد حاشیه‌های شهری همراه بوده است) افزایش یافته است و مسائل و مشکلاتشان تبدیل به آسیب اجتماعی جدی شده است، کودکان خیابانی هستند. به طوری که بسیاری از کارشناسان و دولتهای جهان بر این باورند که پدیده کودکان خیابانی یکی از اصلی‌ترین چالشهای پیش روی جهان است (اقلیما، 1388: 239). کودکان خیابانی طیف وسیعی از آسیب‌پذیرترین و محروم‌ترین کودکان و نوجوانان هستند که به علل اجتماعی و محیطی فرآیند رشد، کفایت و کیفیت زندگی آنها با نواقص، تأخیرها و تهدیدات اساسی همراه است. روابط این کودکان با خانواده و نهادهای اجتماعی و تربیتی مختل شده و به روابط طرد کننده، اقتصادی، آزاردهنده و استثماری تبدیل شده است(سبحانی، 1379: 130).

بررسی آمارها در این زمینه بیش از پیش عمق این آسیب اجتماعی را نشان می‌شود. گفته می‌شود که «تعداد کودکان خیابانی در سراسر جهان به 145 میلیون نفر می‌رسد. این رقم اگر با احتساب کودکان کار مدنظر قرار گیرد به بیش از 250 میلیون کودک می‌رسد که بیشتر آنها در قاره‌های آسیا و آفریقا زندگی می‌کنند. گزارش بعضی سازمانها و نهادهای فعال در زمینه کودکان خیابانی نیز نشان می‌دهد که در سال 2004 حدود 218 میلیون کودک کار شامل مشاغل خانگی و موارد مشابه آن ثبت شده است که 126 میلیون کودک بین 5 تا 17 سال در مشاغل خطرناک کار می‌کنند» (دغاقله و کلهر، 1389: 38).

در ایران طبق آمار ارائه‌شده توسط مرکز آمار ایران که در سال 1385 ارائه شد، یک‌‌میلیون و 700‌هزار کودک به صورت مستقیم در ایران درگیر کار هستند. همچنین 915‌هزار کودک نیز به عنوان کودک خانه‌دار به ثبت رسیده که از این تعداد 9/98‌درصد دختر هستند و آمار بهزیستی در سال 1389 نیز نشان می‌دهد که تنها شش‌هزار کودک خیابانی ساماندهی شده که سن آنها بین 6 تا 18 سال و اکثراً 12 سال محاسبه شده است. آمارهای انجمن حمایت از حقوق کودک نیز نشان می‌دهد در حدود یک میلیون و هشتصد هزار کودک کار در ایران زندگی می‌کنند(خبرنامه داخلی انجمن حمایت از حقوق کودکان به نقل از بخشی نیا، 1388: 4). به طور متوسط 40 درصد این کودکان دارای سوء تغذیه، 45 درصد در وضعیت نامناسب و 15 درصد در وضعیت اسفبار به سر می‌برند و نیمی‌از نوجوانان این قشر دچار اعتیاد هستند در حالی که اغلب کودکان کار نان آور خانواده هستند، درصد قابل توجهی از این کودکان فاقد شناسنامه‌اند و برخی از این کودکان از صبح تا ظهر در مدرسه مشغول هستند و بعدازظهر مجبور به کار هستند و در معرض انواع آسیبها و خطرها قرار دارند(خبرنامه داخلی انجمن حمایت از حقوق کودکان به نقل از بخشی نیا، 1388: 4).

طبق گزارش صندوق کودکان سازمان ملل متحد‌(یونیسف) در ایران، از شش سال قبل تاکنون، تعداد کودکان خیابانی در ایران، پنج برابر افزایش یافته است و در شهرهای بزرگ طبق آمار موجود به ترتیب در تهران، شیراز، اصفهان، تبریز و مشهد بیشترین تعداد کودکان خیابان وجود دارد و علت اصلی آن نیز، مهاجرت این کودکان به تنهایی یا همراه با خانواده‌های بزرگ جهت کسب درآمد و امرار معاش اقتصادی است(گزارش سال 2006 صندوق کودکان خیابانی در ایران، یونیسف). در سال 1384 استان تهران با 7/13 درصد و پس از آن استان خراسان با 76/8 درصد پذیرش، به ترتیب بیشترین میزان کودکان خیابانی را دارا بوده‌اند و کمترین پذیرش، از کودکان استان‌های کهکیلویه و بویراحمد صورت گرفته است(فرجاد، 1388: 47). تعداد کودکان خیابانی با سرعت درحال افزایش است به طوریکه حتی بعضی از مسئولین مرتبط با کودکان خیابانی نیز به آن اشاره کرده‌اند. رضاپور مدیر کل سازمان بهزیستی در گفتگو با روزنامه خراسان جنوبی بیان کرد که تعداد کودکان خیابانی استان تهران در سال 1391 نسبت به آمار سال 90، چهار برابر افزایش یافته است[1]. بنابراین وجود کودکان خیابانی به عنوان یک مسئله غیر قابل انکار دارای اهمیّت بوده و قابل تحمق است. همچنین با توجه به گستردگی و شدت آسیبهای اجتماعی کودکان خیابانی درکشورهای جهان سوم و بویژه کشور ما و با عنایت به وظایف متعدد دولتها و گاهاً عملکرد ضعیف سازمانهای دولتی، در کنار سازمانهای غیردولتی مختلف که نقش‌های حمایتی خود را از طریق دادن انواع وام‌های کم بهره و کمکهای بلاعوض و… به افراد آسیب دیده و در معرض آسیب ایفا می‌کنند، سازمانهای مردم نهاد بسیاری با هدف توانمندسازی کودکان خیابانی به کمک دولتها آمده‌اند تا با تمرکز بیشتری از آسیبهای اجتماعی بکاهند. با توجه به وظیفه خطیری که این سازمانها با توجه به فلسفه وجودیشان بر عهده دارند، لذا در این تحقیق تلاش شده است تا با انجام مقایسه‌ای بین عملکرد سازمانهای مردم نهاد در حوزه توانمندسازی کودکان خیابانی، زمینه‌ای را برای آشنایی بیشتر با این سازمانها فراهم گردد.

 

1- 3 انگیزه پژوهشگر

با توجه به اینکه پژوهشگر از دوره نوجوانی با مشاهده کودکان خیابانی متأثر می‌شده است و در دوره دانشجویی آن را به عنوان یک آسیب اجتماعی جدی و دارای اهمیّت می‌دانسته است و از چند خانه کودک نیز بازدید دانشجویی داشته است، مجموعه این رویدادها انگیزه‌ای برای انجام این پژوهش گردید. ضمن اینکه با عنایت به اینکه تعداد کودکان خیابانی به علل مختلف، طلاق، مهاجرت، فوت سرپرست و… افزدوده می‌شود لذا لازم است قبل از طرح برنامه‌های درست، در وهله اوّل به شناخت علمی‌یکی از گروه‌های هدف مهّم در مددکاری اجتماعی به نام کودکان خیابانی پرداخت و با بررسی‌ مشکلات آنان و خانواده‌هایشان در بهبود توانمندسازی آنها مثمرثمر بود. همچنین با توجه به علاقه شخصی به کار در حوزه آسیب‌های کودکان خیابانی، لزوم آشنایی با مسائل و نقش‌های مددکاران اجتماعی در این حوزه دو چندان می‌شود.

 

1- 4 اهداف تحقيق

1-4- 1 هدف كلي

هدف اصلی تحقیق، کسب شناخت در مورد عملکرد سازمان‌های مردم نهاد در توانمندسازی کودکان خیابانی و مقایسه آنها است.

1-4- 2 اهداف اختصاصی

1- شناخت ویژگیها، وظایف، مأموریت‌ها و ساختار تشکیلات سازمانهای مردم نهاد برای حمایت و توانمندسازی کودکان خیابانی.

2- تعیین اهداف و شیوه‌های ارائه خدمات و مداخلات حمایتی در سازمانهای مردم نهاد برای کودکان خیابانی.

3- شناخت نیازمندی‌ها و مسائل جمعیت هدف تحت پوشش سازمانهای مردم نهاد، به منظور توانمندسازی آنان.

4- ارائه پیشنهادها و راه‌حل‌هایی برای بهتر شدن عملکردهای سازمانهای مردم نهاد در ارائه خدمات حمایتی به کودکان خیابانی جهت توانمند سازی آنان.

 

1-5 اهمیّت و ضرورت تحقیق

1- بخش اعظم تحقیقاتی که در زمینه کودکان خیابانی صورت گرفته، توجه خود را معطوف به تأثیر ویژگی‌های خانوادگی- اجتماعی بر بروز کودکان خیابانی و عوامل موثر بر بروز و شیوع این پدیده کرده است و توجه اندکی به چگونگی توانمندسازی این کودکان و نقشی که سازمان‌های دولتی و بخصوص سازمان‌های مردم نهاد می‌توانند در این زمینه داشته باشند شده است بنابراین لزوم انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه احساس می‌شود. در ابتدا باید عملکردی را که این نهادها داشته‌اند بررسی کرد تا بتوان راه حل‌ها و راهکارهای بهتری را در زمینه توانمندسازی این کودکان ارائه داد. بخصوص با توجه به اینکه، یکی از اهداف مددکاری اجتماعی توانمندی است و تمام نقش‌ها و روش‌هایی که مددکاران اجتماعی در نهادهای مختلف و از جمله در سازمانهای مردم نهاد در کار با این کودکان به کار می‌برند توانمندسازی را مد نظر دارد.

2- با توجه به روند و سمت‌وسوی کلی سیاست‌های اجتماعی در جهان و الگوهای کنونی رفاه و خدمات اجتماعی که بر مشارکت مردم، سازمانهای مردم نهاد و اجتماعات محلی در توسعه اجتماعی و حل آسیب‌ها و معضلات اجتماعی تأکید دارد و همچنین با توجه به سیاست‌های کلی کشور در حال حاضر که به واگذاری خدمات اجتماعی به بخش‌های غیردولتی تأکید دارد انجام این گونه مطالعات ضروری بوده و می‌تواند در شناسایی مسائل، نقاط ضعف و قوّت و نیازمندی‌های این سازمانها در اجرای سیاست‌های اجتماعی و بهبود عملکردهایشان مؤثر واقع شود و میزان کارایی سیاست‌های مذکور را برای تصمیم‌گیرندگان، سیاست‌گذاران و متخصصین حرفه‌ای خدمات اجتماعی و مردم بهتر نمایان سازد.

3- با توجه به روند کنونی تحولات اجتماعی ایران، دگرگونی در ساخت و کارکرد خانواده و روند فزایندۀ مسائل و آسیب‌های اجتماعی کشور و احتمال گسترش فزاینده این پدیده، لزوم پرداختن به مسائل این قشر آسیب‌پذیر را دوچندان می‌کند.

4- شرایط خاص کودکان خیابانی به گونه‌ای است که بی‌توجهی و غفلت نسبت به پیامدهای گسترش آن، میزان معضلات و انحرافات اجتماعی را در آینده افزایش می‌دهد. گرچه نمی‌توان گفت کودکان خیابانی، به خودی خود، مجرم و بزهکار هستند امّا شرایط آنان (از جمله غیبت از نهادهای اجتماعی کنندۀ به هنجار) به گونه‌ای است که آنها را تبدیل به مستعدترین و در دسترس‌ترین افراد برای انحرافات و جرایم اجتماعی می‌کند. به عبارت دیگر می‌توان گفت غفلت از پدیدۀ کودکان کار و خیابان و عدم مداخله در شرایط زندگی نابهنجار آنها، آسیب‌ها و انحرافات اجتماعی را در جامعه بازتولید خواهد کرد.

5- کودکان و بخصوص کودکان خیابانی به عنوان اعضای جامعه دارای حق و حقوقی می‌باشند و نباید در برنامه‌های اجتماعی، به عنوان دریافت کننده منفعل خدمات درنظر گرفته شوند بلکه باید برنامه‌های توانمندسازی اجتماعی در راستای تقویت استعدادها و قابلیت‌های آنان جهت‌گیری شوند تا کودکان بتوانند با تکیه بر توانایی‌های خویش، با معضل فقر و وابستگی مقابله نمایند

 

 

 

 

1-6 فایده پژوهش

انجام این پژوهش از جهات مختلف دارای اهمیّت است که عبارتند از:

1- آشنایی دانشجو با مشکلات و مسائل در این رابطه و کسب تجربه بیشتر برای خدمت بهتر در آینده

2- آشنایی دانشجویان و متقاضیان سازمانهای مردم نهاد، با مشکلات و مسائل مبتلا به جمعیت در حال افزایش کودکان خیابانی و ارتقای دانش و بینش آنها در این زمینه

3- ارتقای دانش و مهارتهای مددکاران اجتماعی در زمینه اهمیت توانمندسازی کودکان خیابان در کار با سازمانهای مردم نهاد کودکان خیابانی

4- ایجاد بستری برای مطالعات و پژوهش‌های آتی توسط مددکاران اجتماعی و سایر پژوهشگران مسائل اجتماعی بخصوص در رابطه با توانمندسازی کودکان خیابانی.

 

 

 

 

 

فصــل دوم

 

 

«مبانی نظری تحقيق»

 

 

2-1 مقدمه

در این فصل پس از شرح مفاهیم وکلیات تحقیق شامل کودکان خیابانی، سازمانهای مردم نهاد، مقایسه عملکرد و توانمندسازی، به بررسی نظریه‌های پژوهش شامل نظریه منابع و نظریه‌های توانمندسازی شامل روچا، فریدمن، رولاند، آلسوپ و هینسون و نایلا کبیر پرداخته می‌شود. برای مشخص نمودن چارچوب و مدل نظری لازم است توانمندسازی کودکان خیابانی و نقشی که انجمن حمایت از حقوق کودک در طراحی برنامه‌های توانمندسازی مناسب کودکان خیابانی دارند مورد بحث و بررسی واقع شود. پس از آن با استفاده از نظریه‌های روچا، فریدمن، نایلا کبیر و رولاند به بررسی میزان تأثیر خدمات سازمانهای مردم نهاد در توانمندسازی کودکان خیابانی در دو بعد توانمندسازی روانی و توانمندسازی اجتماعی پرداخته می‌شود و در انتها فرضیه‌ها و مدل پژوهش طرح می‌گردد.

 

2- 2 تاریخچه موضوع در جهان

توجه به مفهوم توانمندسازی به صورت‌های متفاوت و با معانی مختلف درگذشته وجود داشته است، با این حال توانمندسازی به معنای امروزی تاریخچه چندان طولانی ندارد. وتن و کمرون[2](1998) اظهار می‌کنند که این مفهوم به هیچ عنوان تازه نیست بلکه در سایر زمینه‌های علوم از جمله روانشناسی، علوم اجتماعی، علوم دینی، سیاسی و نظرات فمنیستی و مبارزات جنبش زنان برای کسب حقوق مدنی خود و همچنین پیرامون کمک‌های اعطایی از جهان غرب و سازمان‌های بین‌المللی و حمایتی مثل سازمان ملل متحد، یونیسف، خوار و بار جهانی و… به کشورهای فقیر و جهان سوم مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در زمینه روانشناسی، آدلر(1927) مفهوم “انگیزش تسلط”، وایت(1959) مفهوم “انگیزش اثرگذاری”، بریهم(1966) مفهوم “واکنش روانشناختی” و‌هاتر(1978) “انگیزش شایستگی” را مطرح کرده‌اند. در هر یک از مطالعات یاد شده، توانمندشدن به معنی تمایل افراد به تجربه خودکنترلی[3]، به خود اهمیّت دادن[4] و خود آزادسازی می‌باشد(عبدالهی، 1385: 22-21).

شاید بیشترین تشابه مفاهیم دیگر را با توانمندسازی، قبل از هر کسی بتوان در آرای هگل فیلسوف آلمانی پیدا کرد. هگل در آرای خود به مفاهیمی‌همچون نقد، شکوفایی، نقد عمومی‌و مشارکت توجه خاصی کرده است و بیشتر از اینکه ویژگی افراد توانمند و غیرتوانمند را بیان کند به خصوصیات جامعه توانمند می‌پردازد. بعد از هگل هم سایر اندیشمندان و جامعه‌شناسان این سنت را ادامه دادند برای مثال سرانجام مباحث و نظریه‌های آنها به مشارکت بویژه مشارکت مدنی، توسعه اجتماعی، وجود نهادهای خصوصی و گسترده، جنبش‌های مثبت اجتماعی، تلاش‌های جمعی برای حل معضلات و مفاهیمی‌همچون خودیاری و دیگریاری ختم می‌شود که قرابت موضوعی و معنایی زیادی با توانمندسازی دارند (فاطمی، 1391: 22-21).

در دین‌شناسی، مجادلات درباره اختیار و اجبار، خودرائی درمقابل تسلیم، قضا و قدر در مقابل ایمان درطول قرن‌ها مطرح بوده است. در جامعه‌شناسی مفهوم توانمندشدن در مورد جنبش‌هایی که در آن مردم برای آزادی و کنترل اوضاع و احوال شخصی خود مبارزه می‌کردند، معنی پیدا کرد. ریشه همه این مباحث، اشکال تغییریافته مفهوم توانمندسازی در مقابل ناتوانی و درماندگی است (ابطحی و عابسی، 1386: 19).

اگرچه مفهوم توانمندسازی در مددکاری اجتماعی از گذشته وجود داشته ولی در دهه 1990 وارد بسیاری از شکل‌های فعالیت مددکاری اجتماعی شد بویژه، به کار فردی، به مثابه «قدرت‌بخشی»[5] نگریسته می‌شده است، اگرچه، کاربردهای اصلی این واژه در مددکاری اجتماعی بیشتر در کار با گروه‌های تحت ستم بوده است، تا اینکه دربارۀ افراد بکار برده شود (پین، 1391: 547-546).

ریشه اصلی توانمندسازی در اصل به انقلاب صنعتی و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و به تبع آن انقلاب در مدیریت بر می‌گردد(بلانچارد، کارلوس، راندلف، 1378: 22 به نقل از شیخی، 1387). نیمۀ دوم قرن نوزدهم و نیمۀ اول قرن بیستم با تداوم توسعۀ سرمایه‌داری نامتوازن و نابرابر و پیدایش استثمار و جنگ‌های هولناک اوّل و دوم جهانی و آوارگی و مهاجرت گسترده در مقیاس جهانی و جهانی شدن فرآیند استثمار و بهره کشی به وخامت اوضاع کودکان و نوجوانان بویژه در جوامع فقیر و درحال توسعه منجر شد. اصطلاح توانمندسازی به معنای امروزی در کار با کودکان خیابانی از دو دهه 1980 و 1990 بسیار رایج و مسئله روز شده است که به اختصار به آن پرداخته می‌شود:

2-2-1 توانمندسازی کودکان مفهومی‌جدید در دهه 1980

توانمندسازی در گفتمان عمومی‌خود می‌تواند در کاهش فقر از طریق دیگران مهّم، فعالیت‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و اثرات آموزشی بکار برده شود. توانمندسازی یک اصطلاحی است که خاستگاه آن را می‌توان به اجتماع و جنبش‌های اجتماعی از 1960 و 1970 مرتبط دانست. توانمندسازی در این دوره با مشارکت جامعه، به حاشیه رانده شدن فقرا، اقلیت‌ها و پتانسیل سازمان‌های مردمی‌مرتبط بود[6]. زمانی که توجه زیادی به مشارکت اجتماعی، اقلیت ضعیف و نقش ایفا شده توسط سازمانهای مردمی‌شد. با این حال، یک ‌درک جامع از چگونگی رسیدن به توانمندسازی در هر دو سطح فرد و جامعه وجود ندارد (Rocha 1997: 31).

2-2-2 توانمندسازی کودکان معانی گوناگون در دهه 1990

افزایش در ادبیات توانمندسازی اجتماعی در 1980 و 1990 صورت گرفت که در این دهه شاهد تنوعی از مبانی هستیم و روچا یکی از برنامه‌ریزان اجتماعی است که برای پرداختن به تفاوت‌ها و شباهت‌ها در ادبیات موجود از طریق مدل نردبان توانمندسازی می‌پردازد. او پنج نوع از توانمندسازی را در مفهوم نردبان توانمندسازی ارائه داد و از طریق چهار ابعاد: منبع، فرآیند، اهداف، تجربه و قدرت مورد مطالعه قرار داد (Rocha 1997: 37). نظریه توانمندسازی بالغ در دهه‌های 1980 و 1990 رشد کرد و در اشکال مختلف در جوامع در روانشناسی اجتماعی، مددکاری اجتماعی، علوم‌سیاسی، فمینیسم، برنامه‌ریزی و مطالعات توسعه مورد بحث قرار گرفته است. اغلب در مورد گروه‌های به حاشیه رانده شده، مانند زنان و مردمان بومی، در جهان سوم مورد استفاده قرار گرفته است[7].

 

2-3 تاریخچه موضوع در ایران

علی‌رغم اینکه توانمندسازی به عنوان هدف غایی برنامه‌های رفاه اجتماعی و به ویژه مددکاری اجتماعی است، با این وجود به صورت برنامه‌ای هدفمند و سازمان یافته در کشور وجود نداشته و تنها اخیراً مورد توجه جدی قرار گرفته است(کیمیایی، 1390: 75) لذا نمی‌توان برای آن تاریخچه‌ای را در نظر گرفت بنابراین در اینجا تنها به ذکر تاریخچه‌ای کوتاه از توجه به کودکان خیابانی در ایران بسنده می‌شود.

تعاریف و دیدگاه‌ها در ساختار سنتی جامعه ایران تا قبل از دوره معاصر، عمده‌ترین منبع و عامل حمایتی از کودکان خیابانی، ساختار سنتی و گسترده خانواده و شبکه خویشاوندی بوده است. مطالعات آریه[8] نشان می‌دهد که جوامع در ابتدا هیچ تمایزی بین کودکان و بزرگسالان قائل نمی‌شدند و در واقع کودک مینیاتوری از بزرگسالان تلقی شده و مشابه با بزرگسالان با آنها برخورد می‌شد (سبحانی، 1385: 124).

مطالعات تاریخی حاکی از آن است یکی از اولین سیاستهای حکومت که به طور خاص، در مورد کودکان اجراء شده است-درکنار مسئله تعلیم و تربیت-به دوره قاجاریه برمی‌گردد: «نخستین کوشش‌ها برای تحول در زندگی کودکان امروز، به روزگار صدارت میرزا تقی‌خان امیرکبیر باز می‌گردد که در سال 1229شمسی قانون آبله‌کوبی کودکان را به اجرا گذاشت» (سایت شورای کتاب کودک به نقل از محمد زاده ساری، 1387: 30). مواجهه بیشتر ایران با مدرنیته و فرآیند نوسازی درجامعه ایران درقرن اخیر بویژه پس از روی کارآمدن حکومت پهلوی، تحولات اجتماعی که زمینه‌ساز گسترش آسیبهای اجتماعی کودکان و افزایش کودکان خیابانی بوده از قبیل گسترش فقر و نابرابری‌های اجتماعی، رشد شهرنشینی، مهاجرت و حاشیه‌نشینی و دگرگونی در ساختار و مناسبات خانواده گسترده یا شکل‌گیری دولت مدرن، مجموعه‌ای از اقدامات و برنامه‌های رفاه و تأمین اجتماعی برای اقشار آسیب‌پذیر، خانواده و کودکان خیابانی در ساختار حکومت و نهادهای وابسته به ‌آن شکل گرفت از جمله نخستین موسسات جدیدی که برای این کودکان در ایران دوره معاصر بوجود آمد پرورشگاه بود (محمد زاده ساری، 1387: 30).

اساساً پیدایش کودکان خیابانی پدیده‌ای مدرن و ناشی از تحولات اخیر در جوامع بشری است و در تاریخ ایران به دلیل حوادث و وقایعی همچون حوادث طبیعی و جنگ‌ها زمینه پیدایش این کودکان همواره بوده است و نهادهای خیریه به ارائه خدمات به این کودکان پرداخته‌اند. روند متفاوت تغییرات اجتماعی غیرعمدی و تغییرات برنامه‌ریزی شده در دوره اخیر ایران که نشانه‌ای از سرعت تغییرات اجتماعی است، به این آسیب‌ها و مسائل اجتماعی دامن زده است(سبحانی، 1385: 126).

جنگ تحمیلی هشت ساله و سیاستهای تشویق جمعیت و رشد 9/3 درصدی جمعیت و هجوم حداقل دو میلیون آوارۀ افغانی به ایران و سیاستهای اقتصادی-اجتماعی مبتنی بر اقتصاد دولتی و کنترل بازار و حمایت از اقشار پایین جامعه در دهۀ اوّل و تغییر سریع این سیاستها به سیاستهای متمایل به بازار و اجرای برنامه‌های موسوم به «تعدیل اقتصادی» یا «تعدیل ساختاری» و پیامدهای حداقل کوتاه مدّت آن در گسترش مهاجرت و حاشیه‌نشینی و اسکان غیررسمی، فقر، پیدایش فقرای جدید، تورم افسار گسیخته، نابرابریهای اجتماعی و کاهش چشمگیر خدمات اجتماعی و رفاهی و کاهش یارانه‌ها و حمایتهای دولتی از اقشار پایین جامعه که در اثر این سیاستهای متفاوت در «تلۀ جمعیتی فقر» اسیر شده و به دست نیروهای افسارگسیختۀ بازار رها شده‌اند، درکنار فقدان یا ضعف عرصۀ عمومی، نهادهای مدنی، ضعف و بلاتکلیفی نظام تأمین و رفاه اجتماعی و دگرگونی در ارزشها، هنجارها و ساختار سنتی خانواده، به تشدید و پیچیدگی آسیبها و مسائل اجتماعی دامن زده است که پیامد آن افزایش جرایم و انحرافات اجتماعی، گسترش شبکه‌های منحط اقتصاد جنایی، افزایش جمعیت زندانها، زنانه و کودکانه شدن فقر و آسیبهای اجتماعی است که درمعضلاتی مانند زنان و دختران خیابانی، کودکان کار، کودکان خیابانی، کاهش سن انحرافات اجتماعی و… افزایش آمارهای کودک‌آزاری، بزهکاری و بزه‌دیدگی کودکان و نوجوانان و درگیرشدن آنها در رفتارهای پرخطر و آسیب‌زا مانند مصرف مواد مخدر و ابتلا به بیماری‌هایی از قبیل ایدز و سوءتغذیه نمود یافته است(سبحانی، 1385: 126).

مسائل کودکان و نوجوانان بخصوص در دو دهه پایانی قرن بیستم از جهاتی اهمیت فراوان یافت. از یک سو؛ این دو دهه فرصتی بود جهت پرداختن به مسائل کودکان و نوجوانان در سطح جهانی و ملّی و تدوین بسیاری از اعلامیه‌ها؛ پیمان‌نامه‌ها و بیانیه‌ها؛ که از جمله آن می‌توان به پیمان نامه حقوق کودک(1989)؛ حداقل مقررات مربوط جهت اداره تشکیلات قضایی نوجوانان مصوب مجمع عمومی‌سازمان ملل(1990)؛ مقررات سازمان ملل برای حمایت از نوجوانان محروم از آزادی مطلوب(1995)؛ پیمان نامه علیه شکنجه و سایر رفتارها یا تنبیهات بی‌رحمانه و غیرانسانی و تحقیرآمیز؛ برنامه بین‌المللی کار کودکان(1991) اشاره نمود. جمهوری اسلامی‌ایران در سال 1373 پیمان نامۀ حقوق کودک را به صورت مشروط پذیرفته و متعهد به رعایت مفاد آن شده است. به دنبال آن تشکل‌های غیردولتی مختلفی با هدف ترویج کنوانسیون حقوق کودک و حمایت از منافع و حقوق کودکان شکل گرفتند.

تبیین نظری مسائل و موضوعات تحقیق قبل از بررسی تجربی آنها به عنوان راهنمای پژوهش که در ذیل آن مسائل و سوالات تحقیق، مفهوم‌بندی و فرضیه‌سازی می‌شوند از اهمیّت اساسی برخوردار است. در این بخش، ابتدا به مرور مختصر مفاهیم این پژوهش از قبیل ارزیابی عملکرد، سازمان‌های مردم نهاد، کودکان خیابانی و توانمندسازی آنها پرداخته می‌شود و سپس مبانی نظری پژوهش مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 

2-4 ارزیابی عملکرد

استفاده از نظام‌های ارزیابی به صورت رسمی‌به قرن نوزدهم باز می‌گردد. می‌توان گفت ارزیابی عملکرد همراه با سیر اندیشه‌های مدیریت، توسعه پیدا کرده است. تغییر و توسعه شاخص‌های ارزیابی در قالب ارائه اصول عام و جهان شمول برای ارزیابی سازمانها تا دیدگاههای نوین ارزیابی عملکرد، سیر توسعه نظام‌های ارزیابی را نشان می‌دهد.

در کشور ما به طور رسمی‌و در سطح ملّی برای نخستین بار در سال 1349 مقرر گردید سازمانهای دولتی از نظر مدیریت و نحوه اداره امور مورد ارزیابی قرار گیرند. به این منظور مرکز ارزشیابی سازمانهای دولتی در نخست وزیری تشکیل گردید امّا سوابق نشان دهنده آن است که پس از گذشت بیش از سی سال هنوز نظام مشخصی برای ارزیابی در سطح ملّی طراحی و تدوین نشده است(مدرکیان، 1377 به نقل از صفری و عادل آذر، 1383: 2).

به منظور درک صحیح هر پدیده یا موضوع لازم است آن پدیده تعریف گردد تا برداشت و فهم مشترکی حاصل شود. موضوع ارزیابی عملکرد نیز از این قاعده مستثنی نیست و تعاریف بسیاری از آن ارائه شده است: کاسیو[9] ارزیابی عملکرد را توصیف نظام‌دار نقاط قوت و ضعف عملکرد فرد یا گروه در رابطه با اجرای وظایف محوله تعریف می‌کند (تولایی، 1386: 6)

ارزیابی عملکرد در بعد نحوه استفاده از منابع و امکانات در قالب شاخص‌های کارایی بیان می‌شود. اگر در ساده‌ترین تعریف، نسبت داده به ستاده را کارایی بدانیم، نظام ارزیابی عملکرد در واقع میزان کارایی تصمیمات مدیریت در خصوص استفاده بهینه از منابع و امکانات را مورد سنجش قرار می‌‌دهد (تولایی، 1386: 6)

ارزیابی عملکرد در بعد سازمانی معمولاً مترادف با اثربخشی فعالیتها است. منظور از اثربخشی، میزان دستیابی به اهداف و برنامه‌ها با ویژگی کارآ بودن فعالیت‌ها و عملیات است (رحیمی، 1385: 36 به نقل از تولایی، 1386: 7).

به طور کلی ارزیابی عملکرد به «فرآیند سنجش و اندازه‌گیری عملکرد دستگاهها در دوره‌های مشخص به گونه‌ای که انتظارات و شاخصهای مورد قضاوت برای دستگاه ارزیابی شونده شفاف و از قبل به آنها ابلاغ شده باشد، اطلاق می‌گردد.» (طبرسا، 1378: 4).

 

2-5 سازمانهای مردم نهاد و مفاهیم آن

سازمانهای مردم نهاد که به اختصار [10]NGO نامیده می‌شوند در دنیای معاصر جایگاه و کارکرد بسیار مناسبی دارند. روند حرکت جوامع پیشرفته به سوی واگذار کردن بیش از پیش این امور به این سازمانها و تلاش بیش از پیش این سازمانها در جهت حل مسائل و مشکلات افراد جامعه بر مبنای توانایی‌ها و قابلیت‌های محلی، باعث افزایش توجه روز افزون به این سازمان‌ها شده است. در اینجا به توضیح مختصری درباره سازمانهای مردم نهاد و وظایف و کارکردهای آنها در جامعه پرداخته می‌شود:

2-5-1 تعریف سازمانهای مردم نهاد

با اینکه سازمانهای غیردولتی و مردم‌نهاد مفهومی‌است که نمی‌توان تعریفی خاص، دقیق و جامع و تاریخچه پیدایش معینی برای آن قائل شد، با این حال رشد بی‌سابقه اینگونه سازمانها و کارکرد خارق‌العاده آنها در حل معضلات و نابهنجاری‌های بشری، خاصه در شهرها، باعث شده است تا از مفهومی‌تقریباً ناشناخته با حیطه وظایفی ثابت و محدود به گونه‌ای شگفت‌آور تغییریافته و به بازیگری قدرتمند در عرصه ملّی و بین‌المللی تبدیل شود و توانایی تأثیرگذاری هرچه بیشتری را- گاهی همدوش دولتها و سازمانهای بین‌المللی- کسب کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5-5 موضوعات پیشنهادی برای پژوهشهای آتی

– نقش مددکاران اجتماعی در زمینه توانمندسازی کودکان خیابانی در سازمانهای مردم نهاد

– تأثیر نقش دوستان و همسالان در توانمندسازی کودکان خیابانی

– خدمات ارائه شده سازمانهای مردم نهاد در رابطه با توانمندسازی خانواده‌های کودکان خیابانی

– مقایسه میزان موفقیت سازمانهای مردم نهاد و سازمانهای دولتی در توانمندسازی کودکان خیابانی.

– نقش سازمانهای مردم نهاد در توانمندسازی کودکان در وضعیت دشوار شهر تهران.

 

منابع فارسی

الف- کتاب

– ابطحی، حسین؛ عابسی، سعید(1386)، «توانمندسازی کارکنان»، چاپ اوّل، کرج: موسسه تحقیقات و آموزش مدیریت.

– ابوالقاسمی، محمدجواد(1383)، «طرح تدوین الگوی مطلوب تعامل دولت با سازمانهای غیردولتی برای دستیابی به سیاستهای کلان نظام در ارتباطات با آنها»، موسسه فرهنگی هنری عرش پروژه.

– اقلیما، مصطفی(1388)، «تکنیک‌های کار با جامعه(مددکاری جامعه‌ای)»، چاپ اوّل، مشهد: انتشارات فرا انگیزش.

– آذر، عادل؛ مومنی، منصور (1384)، «آمار و کاربرد آن در مدیریت»، جلد دوم، تهران: انتشارات سمت.

– بابامرادی، سهیلا(1384)، تاریخچه ظهور و تکامل سازمانهای غیردولتی، گاهنامه آوا، شماره 7، صفحات 26-19.

– پدارم، سعید(1380)، بررسی الگوی چان‌هاپکینز، گاهنامه آوا، شماره 2، صفحات 129-124.

– پین، مالکوم (1391)، «نظریه نوین مددکاری اجتماعی»، ترجمه دکتر طلعت اله‌یاری و اکبر بخشی نیا، چاپ اوّل، تهران: انتشارات دانژه.

– تولایی، روح الله (1386)، «رویکردهای نوین به ارزیابی عملکرد سازمانها»، پایگاه مقالات مدیریت.

– حافظ نیا، محمدرضا (1384)، «مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی»، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی، تهران: انتشارات سمت.

– خبرنامه داخلی انجمن حمایت از حقوق کودک، شماره‌های 64-65-73-76-77-78-80.

– داوود امینی(1390)، درآمدی بر اصول، قوانین و مقررات سازمانهای مردم نهاد، مرکز امور اجتماعی و فرهنگی معاونت سازمانهای مردم نهاد، گروه توانمندسازی، آموزش، طرح و برنامه.

– سبحانی، جاوید(1385)، «نگاهی به طرح توانمندسازی کودکان در وضعیت دشوار خانه کودک شوش وابسته به انجمن حمایت از حقوق کودکان»، فصلنامه تأمین اجتماعی، سال 8، شماره 25، تهران: انتشارات موسسه عالی تأمین اجتماعی.

– سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ حجازی، الهه (1388)، «روش‌های تحقیق در علوم رفتاری»، تهران: انتشارات آگاه.

– سکاران، اوما؛ صائبی، محمد؛ شیرازی، محمود (1388)، «روش‌های تحقیق در مدیریت»، تهران: انتشارات موسسه آموزش و پرورش مدیریت و برنامه‌ریزی.

– شاوردی، تهمینه (1383)، «نگاهی به وضعیت کودکان خیابانی در ایران، علل و عوامل آن»، مقالات اولین همایش آسیب‌های اجتماعی در ایران، جلد پنجم، تهران: انتشارات آگه.

– صفری، سعید؛ آذر، عادل (1383)، «ارزیابی عملکرد سازمان بر اساس شاخص‌های جوایز کیفیت- رویکرد SEA»، ماهنامه علمی-پژوهشی دانشگاه شاهد، شماره 8، تهران.

– طبرسا، غلامرضا (1378)، «بررسی و تبیین نقش اقتضائات استراتژیک در انتخاب الگوی ارزیابی عملکرد سازمانهای دولتی»، مجموعه مقالات دومین جشنواره شهید رجایی ارزیابی عملکرد دستگاه‌های اجرایی کشور، تهران: سازمان امور اداری و استخدامی‌کشور.

– فلاح، فاطمه؛ کریمی، عبدالله؛ اسلامی، گیتا؛ رفیعی طباطبائی، صدیقه؛ گودرزی، حسین؛ رادمنش احسنی، راحله؛ ملکان، محمدعلی؛ نویدی‌کیا، معصومه؛ قابل رحمت، فرضته؛ مرادی، آرزو؛ گل‌نبی، اکرم و قائدی، پوران (1387)، «بررسی شیوع هپاتیت B و C در کودکان خیابانی شهر تهران از فروردین تا شهریور 1386»، پژوهش در پزشکی (مجله پژوهشی دانشکده پزشکی)، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی، دوره 32، شماره 2، تابستان 1387، صفحات 147 تا 151.

– قاسم‌زاده، فاطمه (1385)، «کودکان خیابانی در تهران»، فصلنامه علمی‌پژوهشی رفاه اجتماعی، سال دوم، شماره 7، صفحات 249 تا 263.

– قشقایی، فرشته(1380)، «نقش و جایگاه سازمانهای غیردولتی در عرصه فعالیتهای ملّی و بین‌المللی»، ناشر دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور، بهار.

– قلی پور و اشرف رحیمیان(1388)، «رابطه عوامل اقتصادی، فرهنگی و آموزشی با توانمندسازی زنان سرپرست خانوار»، فصلنامه علمی‌پژوهشی رفاه اجتماعی، سال یازدهم، شماره 40، صفحات 32 تا 33.

– کتابی، محمود و بهجت یزدخواستی (1382)، «توانمندسازی زنان برای مشارکت در توسعه»، فصلنامه پژوهش زنان، دوره 1، سال سوم، شماره 7، تهران.

– کنیلا، رنیس(1383)، «توانمندسازی منابع انسانی»، مهدی ایران نژاد پاریزی، معصوم علی سلیمان، چاپ اول، تهران: نشر مدیران.

– کیمیایی، سیدعلی(1390)، «شیوه‌های توانمندسازی زنان سرپرست خانوار»، فصلنامه علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی، سال یازدهم، شماره 40، صفحه 69 – 75، تهران.

– نمازی، محمد باقر(1379)، «بررسی وضعیت تشکل‌های مردمی‌داوطلب در ایران»، ترجمه شهلا اختری، تهران: انتشارات سازمان شهرداری‌های کشور.

– وامقی، مروئه (1384)، «کودکان خیابانی ایران و رویکردهای دولتی»، فصلنامه علمی‌پژوهشی رفاه اجتماعی، سال پنجم، شماره 19، صفحات 175 تا 203.

ب- پایان نامه

– ببری، رضا(1384)، پایان نامه کارشناسی ارشد «بررسی میزان اعمال مدیریت راهبردی و عوامل موثر بر آن در سازمانهای غیردولتی زنان فعال در بخش خدمات حمایتی شهر تهران در سال 1383»، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، گروه مددکاری اجتماعی.

– جوانی، فاطمه(1390)، پایان نامه ارشد «بررسی رابطه دولت و سازمانهای مردم نهاد با رویکرد نظری شیگتومی‌و عوامل اجتماعی موثر بر آن»، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکده مدیریت و علوم اجتماعی، واحد شمال تهران.

– چمنی بالابیگو، سولماز(1389)، پایان نامه کارشناسی ارشد «سطح توانمندی زنان متأهل و عوامل مرتبط با آن: مورد کاوی شهر اردبیل 89-88»، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده علوم‌اجتماعی و ارتباطات.

– حسینی نیا، علی(1387)، پایان نامه کارشناسی ارشد «شناسایی عوامل موثر بر توانمندسازی منابع انسانی در بیمه مرکزی ایران»، دانشگاه علامه، دانشکده مدیریت دوره‌های نیمه حضوری و تخصصی آزاد.

– رهنما، نفیسه(1391)، پایان نامه کارشناسی ارشد «میزان مهارتهای زندگی زنان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی و تأثیر آن برروی سلامت اجتماعی آنها (مطالعه موردی زنان سرپرست خانوار عضو کمیته امداد شهرستان دامغان)»، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات.

– شیخی، سمیه(1387)، پایان نامه کارشناسی ارشد «رابطه بین توانمندسازی منابع انسانی و انگیزه انجام وظیفه کاری کارمندان شرکت توزیع نیروی برق مرکزی تهران سال 1386»، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.

– شیرزاد پرگو، کبری(1389)، پایان نامه کارشناسی ارشد «بررسی عوامل موثر بر میزان توانمندی زنان سرپرست خانوار شهرستان ورامین»، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات

– محمدزاده ساری، سحر(1387)، پایان نامه کارشناسی ارشد«بررسی سیاستهای اجتماعی و خدمات مددکاری اجتماعی در سازمانهای مردم نهاد (NGOs) کودکان در وضعیت دشوار: مطالعه موردی سازمانهای غیردولتی کودکان کار و خیابان در شهر تهران»، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات.

– نلسون، روسل لی(1995)، «کاربرد نظریه توانمندسازی در کودکان خیابانی کشورهای درحال توسعه: مطالعه موردی کاسا آلیزانا در هندوراس)»، دانشگاه سیمون فراسر.

منابع لاتین

– Abstracted from-cousirs William (1991). “Non-Government initiatives in ADB, The urban Poor and basic intrastructure Servies in Asia and the pacific”,  Asia Development Bank, Manila.

– Alsop, Ruth and nain heinsohn (2005). “Measuring empowerment in practice: structuring Analaysis and framin Indicators”, World bank policy Research working paper 35 available at.

– Blood.R. & Wolf. D (1960). “Husband and Wives”, Newyork. Free press Routledgepress.

– Friedmann, J (1992). Empowerment: “The Politics of Alternative Development”. Blackwell Publishers: Cambridge, Massachusetts.

– Gutierrez, Parsons & Cox (1998). “empowerment in social work practice”, A Source book, brooks/ cole publishing company.

– Gutierrez, Parsons & Cox (1998). “empowerment in social work practice”, Brookes/ Cole publishing company, , p 35.

– Kabeer, N.(1999) “the conditions and consequences of choice: Reflections on the measurement of womens empowerment of womens empowerment united nations research institute for social development”.

– Lester, Salamon. Anhier, Helmut, “Towards Understanding The International Non-Profit Sector”.

– Malhotra, anjua and ruth@ Sidney and boender, carol (2002). “measuring womens empowerment as a variable in international development”, Back ground paper prepared for the world bank workshop on poverty and gender new perspectives.

– Mayhew, H (1851). “London Labour and the London poor”, London: George Woodfall and Son.

– Menon, Lakshmi (2003). “Organization Strategies Womens health an information and action hand book”. Manila: It is international, 2003.

– Moser, C.O.N (1993). “Gender Planning and Development”: Theory, Practice and Training. London: Routledge.

– Najam.A.(2000). “The Four of cs of Third Sector-Government relations confrontation, cooptation, complementarity, cooperation”.

– Otto, Dian (1996).  “Nin governmental organization in the United Nations System”.

– Rocha, E (1997). “A Ladder of Empowerment”. Journal of Planning Education and Research. Vol. 17: 31-44.

– Rowlands, J (1997). “Questioning Empowerment: Working With Women in Honduras”. Oxford: Oxfam.

– Seddon, D (1994). Book Review, Empowerment: “The Politics of alternative development. International Jornal of Urban and Regional Research”. Vol. 18 (summer): 529-532.

– World Bank (2001). “Non governmental Organization and Civil society”, World bank website.

– World bank (2002). “Empowerment and poverty reduction a source book” P(Rem world bank.

– Yuval-Davies, N (1994). “Women, Ethnicity and Empowerment. Feminism and Psychology”. Vol 4(1): 169-177.

 

 

پیوست

 

 

پرسشنامه تحقیق

پاسخگوی گرامی

با سلام و احترام

پرسشنامه حاضر به منظور “بررسی و مقایسه عملکرد سازمانهای مردم نهاد در توانمندسازی کودکان خیابانی شهر تهران” تهیه شده است. بدیهی است پاسخ‌های شما محرمانه است لکن، نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل کلی آن به اشتراک گذاشته خواهد شد. خواهشمند است با تکمیل این پرسشنامه، سازمان را در جهت بهبود حمایت‌ها و خدمات در جهت افزایش توانمندسازی کودکان یاری بخشید. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر شما کمال تشکر را دارم.

اسماعیل شلکه

دانشجوی کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی

 

الف) مشخصات فردی

1- میزان تحصیلات:

بی‌سوادΟ                      خواندن و نوشتنΟ                ابتداییΟ                      راهنماییΟ

2- مدت زمان تحت حمایت بودن سازمان:

کمتر از 2 سالΟ             3 تا 4 سالΟ                5 تا 7 سالΟ                  7 سال و بالاترΟ

3- جنسیت:              1) پسرΟ                      2) دخترΟ

4- سن:

زیر 10 سالΟ              10 تا 12 سالΟ                13 تا 15 سالΟ              16 تا 18 سالΟ

 

 

 

ب) سوالات ارائه خدمات

مولفه‌ها ردیف عبارت خیلی زیاد زیاد تا حدی کم خیلی کم
 

 

 

 

 

 

 

خدمات حمایتی

1 تا چه حدی در این موسسه، کمکهای مالی به کودکان و خانوادهایشان می‌ شود؟
2 در این موسسه تا چه حدی به نیازهای اولیه کودکان مانند خوراک و پوشاک و مسکن توجه می‌شود؟
3 تا چه میزان در این سازمان به کودکان، دوره‌های آموزشی، برای مهارت‌یابی در آینده داده می‌شود؟
4 تا چه حدی به کودکان، نحوه درست فکر کردن در کارهای مختلف، برای افزایش توانایی تصمیم‌گیری داده می‌شود؟
5 تا چه میزانی محیط مساعد جهت کسب تجربیات و دانش جدید مرتبط با کار یا آینده شغلی فراهم است؟
6 تا چه حدی به کودکان، آموزش‌های گروهی در موسسه داده می‌شود؟
7 تا چه حدی تأکید بر انجام کارهای گروهی در طول دوره‌های آموزشی می‌شود؟
8 تا چه میزانی در این سازمان ارتباط خوبی بین مددکار اجتماعی و کودک خیابانی وجود دارد؟
9 تا چه حدی ارتباط عاطفی و انسانی خوبی بین کودک و موسسه وجود دارد؟
 

 

خدمات آموزشی

 

 

 

 

 

خدمات آموزشی

10 تا چه حدی به دوره‌های آموزشی کسب مهارتهای فنی و حرفه‌ای اهمیت داده می‌شود؟
11 تا چه حدی دوره‌های آموزشی متناسب با دور شدن از موقعیتهای خطرناک برگزار می‌گردد؟
12 تا چه حدی به دوره‌های آموزشی کسب مهارتهای زندگی پرداخته می‌شود؟
13 تا چه حدی آموزش سوادآموزی داده می‌شود؟
14 تا چه حدی دوره‌های آموزشی به صورت منظم و بدون وقفه برگزار می‌شود؟
15 تا چه میزانی دوره‌های آموزشی متناسب با جنسیت دختران/ پسران است؟
16 تا چه حدی، تمرکز خدمات آموزشی به بعد تئوری آموزش است تا کاربرد عملی آن؟
17 تا چه میزانی اطلاعات کامل در مورد مهارتهای مورد آموزش به ما داده می‌شود؟
18 تا چه میزانی تمرکز اصلی سازمان در دوره‌های آموزشی بر کیفیت دوره‌ها بوده و نه صرفاً کمیت و تعداد دوره‌های آموزشی؟
19 تا چه میزانی، آزمون‌هایی در انتهای دوره برای بررسی میزان توانمندی ما گرفته می‌شود؟
خدمات بهداشتی 20 تا چه حدی، به کودکان در زمینه مسائل بهداشتی(مسواک زدن، دهان‌شویه و…) آموزش داده می‌شود؟
21 تا چه حدی، به کودکان (پسر / دختر) درباره بیماری‌های مختلف و راههای مقابله با آنها آموزش داده می‌شود؟
22 تا چه حدی از لحاظ بیمه‌های خدمات درمانی تحت حمایت موسسه هستید؟
23 تا چه حدی در صورت ابتلا به بیماری‌های خاص، برای درمان بیماریهای خاص مورد حمایت خدمات درمانی هستید؟
خدمات اشتغال 24 تا چه حدی بعد از اتمام دوره‌ها، سازمان برای اشتغال کودکان پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهد؟
25 تا چه حدی دوره‌های برگزار شده کاملاً متناسب با نیازهای کودکان برای کار در آینده می‌باشد؟
26 تا چه حدی بعد از دوره‌های آموزشی، کلاس‌های عملی برای کودکان برگزار می‌شود تا بتوانند متناسب با کسب مهارتهای تئوری، به صورت عملی نیز ماهر شوند؟

ج) سوالات توانمندسازی کودکان خیابانی

مولفه‌ها ردیف عبارت کاملاً موافقم موافقم ‌نظری ندارم مخالفم کاملاً مخالفم
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

توانمندی روانی

1 اگر به اندازه کافی تلاش کنم قادر به حل مشکلات سخت می‌باشم.
2 مطمئن هستم می‌توانم بطور موثری با مشکلات غیرقابل پیش‌بینی مقابله کنم.
3 در برخورد با مشکلات، آرامش خود را حفظ می‌کنم چون به توانایی درونی خود اعتماد دارم.
4 اگر گرفتاری برایم پیش آید معمولاً می‌توانم چاره‌ای بیندیشم.
5 مهم نیست چه در سر راهم قرار گیرد چرا که معمولاً قادر به حل یا رفع آن می‌باشم.
6 براحتی می‌توانم اهدافم را دنبال کرده و به مقصود برسم.
7 احساس می‌کنم خصوصیات خوبی در من وجود دارد.
8 می‌توانم به خوبی دیگران کار انجام دهم.
9 احساس می‌کنم چیزی برای افتخار کردن به آن ندارم.
10 بعضی وقتها احساس می‌کنم آدم بی‌فایده‌ای هستم.
11 احساس می‌کنم که من هم به خوبی دیگران هستم.
12 بعضی وقتها فکر می‌کنم اصلاً خوب نیستم.
مولفه‌ها ردیف عبارت کاملاً موافقم موافقم نظری ندارم مخالفم کاملاً مخالفم
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

توانمندی اجتماعی

13

 

همواره در فعالیتهای گروهی موسسه مشارکت فعال دارم.  

 

14 همواره درفعالیتهای خیرخواهانه مشارکت می‌کنم.
15 در موسسه، کودکان به یکدیگر کمک می‌کنند و در کارها همکاری دارند.
16 از شرکت در فعالیتهای گروهی تنفر دارم.
17 سعی می‌کنم در فعالیتهای اجتماعی در محل خود فعالیت داشته باشم.
18 در مراسم مذهبی مشارکت فعال دارم.
19 کسی را نمی‌شناسم که به او اعتماد کنم.
20 وقتی مشکلی دارم آن را در دل نگه می‌دارم.
21 دوستان نزدیکی داشتم که درباره چیزها با آنها صحبت کنم امّا دیگر ندارم.
22 اغلب احساس تنهایی می‌کنم درست مثل اینکه هیچ کسی را ندارم که به او دسترسی داشته باشم.
23 وقتی غمگین یا تحت فشار باشم، افرادی هستند که می‌توانم برای کمک به آنها روی آورم.
24 عضو هیچ گروه اجتماعی(مثل باشگاهها، تیم‌های ورزشی و…) نیستم.
25 همواره مورد احترام افراد موسسه و محله هستم.
26 در بین دوستانم جایگاه مناسبی دارم.
27 بخاطر مشکلات زندگیم، مورد علاقه و احترام دیگران نیستم.
28 در بین فامیل و همسایگان جایگاه مناسبی دارم.

چکیده انگلیسی

Abstract:

Considering the diversity and complexity of problems of societies, governments inevitably sought help from NGOs in order to resolve part of these problems including the lack of empowerment of street children in the society. Considering the status of children as the future-makers of the society the present research tries to investigate and compare the performance of NGOs in empowering street children.

Statistical population of the present research includes two active NGOs working in the area of street children (Naser Khosro Child House and Shoosh Child House). The survey method, with the aid of statistical tests like Levene and Pearson’s correlation coefficient was used to study the relationship between performance of NGOs and empowering street children. In the present study, resource and empowerment theories including Alsop, Hinson, Nayla Kabir, Freidman, Rocha and Roland were used.

According to the results of analysis the data obtained from 200 questionnaires filled by street children of 7-18 years old, the performance of two NGOs, Naser Khosro Child House and Shoosh Child House, in four aspects of support, health, education and occupation services (independent variables) on the empowerment of street children (mental and socials aspects of empowerment) were investigated. The results show that there is a correlation between the amount of support, health, education and occupation services and the empowerment of street children. Comparing these two NGOs, the theory of difference between them in providing support services and its effect on empowerment of street children was rejected but it was verified that there is a difference in providing health, education and occupation services between them.

Key words: Empowerment, street children, performance assessment, social worker’s role, Non Governmental Organizations.

 

 

 

University of allame-tabatabaei

Faculty of Literature and Humanities

A Thesis for obtaining M.A degree in the field of social worker

 

 

 

A Comparison of the performance of NGOs in empowering street children in Tehran

 

 

Supervisor: Dr. Talat Allahyari

Adviser: Dr. Hossein Yahyazadeh

 

 

…………………….

 

 

Winter 2014

 

 

 

[1] برگرفته از سایت بهزیستی استان تهران

[2]Veten & Cameron

[3]Self-control

[4]Self-importance

[5]Empowerment

[6] ریشه‌های تاریخی نظریه توانمندسازی در اندیشه مارکسیستی یافت می‌شود. در دهه 1960 و 1970 تجدید حیات علاقه به ایدئولوژی مارکسیستی وجود دارد، و این ایده از توانمندسازی در این زمان ظاهر شده، در برخی از محافل مرتبط بود، به مبارزه طبقاتی و سرنگونی طبقه حاکم سرمایه داری است. در مطالعات توسعه، بحث توانمند سازی نه تنها به مبارزه طبقاتی بلکه به مبارزه جهانی جنوبی در برابر جهان شمال شد. نظریه توانمند سازی اغلب در چنین مباحثی تنها به نظریه نئومارکسیستی توسعه مرتبط است. برای نگاه به چگونگی شکل گیری نظریه توانمندسازی، نگاه کنید به:

Alinsky ،1969 Arnstein ، Boyte 1980، Klark 1965، Fredmann 1973،

[7] Goldsmith and Blakely, 1992; Friedmann, 1992; Jacobs, 1992; Krumholz & Forester, 1990; Rappaport, 1984, 1985, 1987; Regalado, 1988; Trickett, 1984; Zimmerman, 1990

[8] مورخ انگلیسی

[9]Cassio

[10][10]Non government organization

پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ sixty two = 69